Τομογραφία εγκεφάλουΤο μέγεθος του εγκεφάλου σταδιακά αυξάνει, όχι μόνο στον άνθρωπο αλλά και σε όλα τα Πρωτεύοντα, όσο αντιμετωπίζουν προβλήματα τα οποία πρέπει να επιλυθούν. Στη διάρκεια της εξελικτικής πορείας των Πρωτευόντων, από την εφεύρεση κάποιων εργαλείων για τις καθημερινές ανάγκες

 

 

Το μέγεθος του εγκεφάλου σταδιακά αυξάνει, όχι μόνο στον άνθρωπο αλλά και σε όλα τα Πρωτεύοντα, όσο αντιμετωπίζουν προβλήματα τα οποία πρέπει να επιλυθούν. Στη διάρκεια της εξελικτικής πορείας των Πρωτευόντων, από την εφεύρεση κάποιων εργαλείων για τις καθημερινές ανάγκες μέχρι την οργάνωση της κοινωνίας και το συντονισμό των συμμαχιών που δημιουργούνται μέσα σε αυτή, το μέγεθος του εγκεφάλου έχει αλλάξει ριζικά. ''Η ικανότητα για μάθηση και η προσπάθεια για δημιουργία νέων εργαλείων έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη του μεγέθους του εγκεφάλου των Πρωτευόντων'', τονίζουν οι ζωολόγοι Simon M. Reader από το Πανεπιστήμιο McGill του Montreal και Kevin N. Laland από το Πανεπιστήμιο του Cambridge της Αγγλίας. Σε εργασία που δημοσίευσαν οι δύο ερευνητές, στην επιστημονική επιθεώρηση Proceedings of the National Academy of Sciences, μελετούν αν υπάρχει κάποια είδους συσχέτιση μεταξύ μιας σειράς από επιδέξιες συμπεριφορές και του μεγέθους του εγκεφάλου στα Πρωτεύοντα.

Τομογραφία εγκεφάλουΟ Reader και Laland εξέτασαν περίπου 1000 επιστημονικές μελέτες για τη συμπεριφορά 116 από τα 203 γνωστά Πρωτεύοντα παγκοσμίως. Από τη μελέτη αυτή διαπίστωσαν ότι σε 553 περιπτώσεις, τα ζώα ανακαλύπτουν νέες λύσεις, σε προβλήματα επιβίωσης που αντιμετωπίζουν, σε 445 παρατηρήσεις, τα ζώα μαθαίνουν πληροφορίες και αποκτούν δεξιότητες από τα άλλα άτομα της ομάδας και σε 607 περιπτώσεις, χρησιμοποιούν κάποιο εργαλείο για την αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Οι επιστήμονες στη συνέχεια προσπάθησαν να συσχετίσουν, από τα υπάρχοντα δεδομένα, το μέγεθος του εγκεφάλου με το μέγεθος του σώματος διαφόρων Πρωτευόντων. Πιο συγκεκριμένα, εστίασαν την προσοχή τους στον όγκο των δομών, στο λεγομένο ''εκτελεστικό τμήμα'' του εγκεφάλου, που εντοπίζεται στην μετωπική περιοχή. ''Τα είδη που έχουν μεγαλύτερο τμήμα σε αυτό το κομμάτι του εγκεφάλου είναι αυτά τα οποία παρουσιάζουν πιο συχνά την ικανότητα της μάθησης, της εφεύρεσης και της χρήσης των εργαλείων'' αναφέρουν οι Reader και Laland και επισημαίνουν πως ''η λειτουργία αυτών των τριών ικανοτήτων ποικίλουν, καθώς οι εγκέφαλοι των Πρωτευόντων εξελίσσονται''. Δεν υπάρχουν στοιχεία για την ύπαρξη κάποιας συνδιαστικής (συμπληρωματικής-ανταγωνιστικής) δράσης μεταξύ αυτών των ικανοτήτων και της κοινωνικής πορείας του κάθε είδους.

''Τα στοιχεία των Reader και Laland δείχνουν ότι ορισμένες κοινές και απλές δεξιότητες σε ορισμένα είδη Πρωτευόντων, ενθάρρυναν την εξέλιξη των μεγάλων εγκεφάλων'' τονίζουν ο Ψυχολόγος Robert M. Seyfarth και η Βιολόγος Dorothy L. Chaney από το πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια της Φιλαδέλφιας, ενώ υποθέτουν πως εξειδικευμένες λειτουργίες όπως ο οργανωμένος λόγος, ίσως να έχουν διαδραματίσει μικρότερο ρόλο στην εξέλιξη των εγκεφάλων απ' ότι πίστευαν οι επιστήμονες αρχικά. Μια σχετική μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Behavioral and Brain Sciences από τη Barbara L. Finlay και τους συνεργάτες της, του Τμήματος Νευροεπιστημών του Πανεπιστημίου Cornell, κατέληξε στο συμπέρασμα ότι τα διάφορα τμήματα του εγκεφάλου διευρύνθηκαν συνολικά κατά τη διάρκεια της εξέλιξης των θηλαστικών.